Leesvoer voor in het voedselbos

De stikstofkringloop

We zijn allemaal bekend met de stikstof crisis. Maar kennen we ook de stikstofkringloop en weten we echt waar het over gaat? Auto- en vliegverkeer veroorzaken stikstof. Ook grote industrieën de bouw en de landbouw dragen bij aan de overvloed aan stikstof in Nederland. De landbouw, zoals je wel zult weten, is aangewezen als een belangrijke bijdragen aan de stikstof crisis. Maar hoe zit dat nu precies? Wat is stikstof en hoe kan het produceren van voedsel helpen met het verminderen van de stikstof crisis?

Composteren

“Composteren, kun je leren….. Van Italiaanse oma’s” Ok, de titel van dit artikel is misschien een beetje ver gezocht, maar eigenlijk komt het er wel op neer, als je gaat composteren; Denk: Lasagne! Met laagjes bruin en laagjes groen, dan nog een lekker krakende laag kaas er bovenop. Nou zullen we de kaas maar even weg laten, maar natuurlijk is water en lucht heel belangrijk voor een composthoop. Want zonder die twee laatste ingrediënten gaat het niet lukken ‘n goede composthoop op te zetten. Composteren, in tegenstelling tot fermenteren gebeurt namelijk door organismen die lucht en water nodig hebben. Dus wat heb je nodig voor een klassieke composthoop?

Het noten sprookje

“Are you nuts?!”, of toch niet?

In een land, hier niet echt heel ver vandaan liep ‘n kabouter op een winderige dag door z’n bos. De zomer was mooi geweest, niet te warm, niet te droog, de ideale zomer om de herfst in te luiden met een overvloed aan paddestoelen waar de kabouter dol op was. Met z’n mandje struinde de kabouter over de bosbodem, terwijl hij ondertussen z’n Engelse woordjes repeteerde voor het Engelse examen dat in december in z’n agenda stond. Overal om hem heen hoorde hij tikjes en hij keek omhoog toen er een walnoot uit de boom kwam vallen en bovenop zijn hoofd terecht kwam. “Are you nuts!?”, riep de kabouter naar de boom. “Nou,” zei de boom, “eigenlijk niet. Mensen noemen mij wel ‘n notenboom, maar botanisch gezien zijn mijn kindjes geen noten. Een noot heeft een enkelvoudig omhulsel. Mijn kindjes zijn eigenlijk steenvruchten”. De kabouter viel bijna achterover van schrik toen hij de stem van de walnotenboom hoorde. Dat had hij niet verwacht, dat bomen kunnen praten. Maar sowieso, kabouters die een Engels cursus volgen…. Zou dit misschien ‘n sprookje zijn?

Het organiseren van een plantdag

Bij het aanleggen van een voedselbos hoort het planten. Het is een fantastisch gevoel om planten lekker in de aarde te zetten. Omdat het planten een activiteit is die juist leuk is om samen met andere mensen te doen worden bij de aanplant van voedselbossen vaak plantdagen georganiseerd. Het is niet per se zo dat je efficiënter bent wanneer je met veel mensen gaat planten. Helemaal niet wanneer veel van die mensen weinig tot geen ervaring hebben hiermee. Het is vooral een geweldige kans om je voedselbos in de schijnwerpers te zetten. Het is ook een kans om meer mensen geïnteresseerd te maken in voedselbossen en zo bewustzijn te creëren. Maar hoe organiseer je nu een succesvolle plantdag!? Want daar komt nog wel wat bij kijken.

Het sneeuwt bladeren

“Kijk nou toch eens naar al die prachtige kleuren, Bram”, zei de vrouw van onze Voedselboskabouter. “Het is ieder jaar weer een feest voor je ogen, als de bomen besluiten dat ze hun winterjas gaan aandoen. Het sneeuwt bladeren!”. Bram liep vanuit zijn schommelstoel naar het raam en keek naar buiten. Inderdaad, het frisse groen aan de bomen in zijn voedselbos was langzaam aan veranderd in een schakering van verschillende kleuren geel, rood, paars en bruin. “Anton Piek had het niet mooier kunnen schilderen dan de natuur hier doet”, dacht hij bij zichzelf. “Wel jammer dat je niets ziet van die winterjas,” zei Bram, “dat zit allemaal onder de grond, in de wortels van de boom.” “Hoe bedoel je dat?” vroeg zijn vrouw, terwijl ze hem aankeek. “Dat leg ik je straks wel uit, als ik klaar ben met bladeren verzamelen.” zei hij, en zette zijn pet op, liep naar de deur, trok zijn jas aan en verdween naar buiten.

Overbevolking & Voedsel

Stelling: Er zijn te veel mensen op de wereld om al deze mensen nog op een duurzame manier te kunnen voeden - Feit of Fabel?

De Voedselboskabouters horen vaak dat een gedeelte van de duurzame beweging denkt dat er te veel mensen op deze wereld zijn en dat deze planeet niet in staat is om al deze mensen op een duurzame manier te voeden. Er is tenslotte in deze tijd nog steeds veel hongersnood veroorzaakt onder andere door armoede door de nog steeds groeiende ongelijkheid op deze wereld. Zo gaat het verhaal. Om je een beeld te geven - er lijden ongeveer 2 miljoen mensen aan constante ondervoeding (Sharma et al., 2016). Omdat wij van de Voedselboskabouters graag dingen grondig uitzoeken en niet zomaar aannemen wat anderen roepen, zijn we in literatuur gedoken om te kijken of er nu echt te veel mensen zijn om ze allemaal op een duurzame manier te kunnen voeden.

Zagen & Snoeien

Ieder voedselbos kent zijn eigen begin. Sommigen beginnen met ‘n maagdelijke groene weide, dan zal het onderhoud aan je voedselbosbomen nog ‘n paar jaar op zich laten wachten. Maar in sommige gevallen (zoals bij Marjans Voedselbos en ook Föda Silva) zal er plaats gemaakt moeten worden door geselecteerde bomen die er al staan eerst te verwijderen. Dit kun je op verschillende manieren aanpakken.

Wat kost een voedselbos?

Bijna elke klant die we spreken stelt in het eerste gesprek deze vraag. En de vraag blijft telkens terugkomen. Als je iets wilt in het leven, dan is het uiteraard belangrijk om goed op te passen dat je het ook kunt betalen. Ook is het prettig als je van te voren weet wat voor facturen er zullen volgen. Daarom kijken de meeste mensen in een restaurant (soms stiekem) ook even op het prijskaartje. Je zal maar een lekker glas wijn bestellen en erachter komen dat het duurder was dan je hoofdgerecht… misschien is de nasmaak dan niet geweldig.

Van bos naar voedselbos

Bestaand bos heeft een bepaalde natuurwaarde, maar soms is er voor mensen niet veel eten te vinden. Mensen willen soms bestaand bos omvormen naar voedselbos. Is dat wel een goed idee? En hoe doe je dat? En hoe zorg je er dan voor dat ook de waarden voor de natuur vergroot wordt?

Winterwerk in een voedselbos

Traditioneel is de winter een tijd van rust, bezinning, dromen over de komende lente en zomer en concrete plannen maken. Het boerenland is te nat om te bewerken en de meeste planten vinden de snijdende koude wind maar niks. En geef ze eens ongelijk. En dan is er natuurlijk nog het feit dat de dagen steeds korter worden (in ieder geval tot kerst, daarna worden ze weer langer). Maar toch, de natuur doet het ‘n stukje rustiger aan en noopt ons mensen zich aan te passen aan de omstandigheden. Wat overigens niet inhoudt dat er in ons voedselbos niets te doen is. Verre van zelfs!

Vier Elementen Analyse

Om een voedselbos goed te kunnen ontwerpen is het belangrijk alle factoren die een ontwerp kunnen beïnvloeden te onderzoeken. Observatie is een van de fundamentele activiteiten die meer inzicht biedt in, achteraf, voor de hand liggende vragen. Waar komt de wind vandaan; Welke landschapselementen beïnvloeden het zonlicht; Wie en waar zijn mijn buren; Ligt het perceel wat je op het oog hebt langs een weg. Dit heeft namelijk allemaal invloed op hoe jij je voedselbos gaat ontwerpen. Om al deze omgevingsfactoren bij een ontwerp te betrekken hebben de Voedselboskabouters de vier-elementen-analyse ontwikkeld. Dit is een vragenlijst waarin alle belangrijke zaken -om te observeren en onderzoeken voor je aan je ontwerp begint- zijn opgenomen.

Vlekkenplan sessie

Wel eens van Jackson Pollock gehoord? Een Amerikaans schilder die behoorde tot het ‘Abstract Expressionisme’. Zijn totaal unieke manier van schilderen, ook wel ‘Action Painting’ genaamd doet meer denken aan een dans, dan aan een schilder die netjes met een kwast puntjes zet om zo tot ‘n geheel, een volmaakt schilderij te komen. Die tijd hebben we ook gehad, in de persoon van o.a. Georges Seurat, een Frans schilder uit de tijd van het ‘Pointillisme’. Door middel van kleine, verschillend gekleurde puntjes te zetten bouwde hij een beeld, zoals TV’s dat tegenwoordig doen. Met pixels.

Waterpartijen en Voedselbossen

Voor wie het nog niet wist, kabouters worden geboren met vliesjes tussen hun tenen. De precieze evolutionaire nut en noodzaak hiervan is nooit echt goed onderzocht maar het levert wel curieuze observaties in het wild op. Want in tegenstelling tot wat mensen over het algemeen denken, staan kabouters niet alleen maar sullig in de tuin op ‘n boomstronk, hebben ze echt niet alleen maar duffe hoedjes op (de laatste trend in hoeden haute couture zijn de spectaculaire creaties van Denise Wortelstronk) en pijp roken was in de kabouterwereld alweer uit toen het in de mensenwereld net aan z’n rage begon. Kabouters kunnen over water lopen!! En nog snel ook. Of het ligt aan hun waterdichte pantoffels of toch de vliesjes tussen hun tenen, wie het weet mag het zeggen. Misschien heb je het wel al eens gezien, maar veel mensen die het zeggen te hebben waargenomen, zo’n watersurfende kabouter, zullen zeggen dat het ongelooflijk was, dat ze het zelf eigenlijk niet zeker weten of ze het wel echt gezien hebben. Dus jah, wat moeten we nou precies geloven? Misschien vooral dat water een belangrijk element is en ook zeker goed voor je voedselbos.