Een positieve impact te weegbrengen? Wat jij kan doen!

In een eerder artikel beschreven we dat overbevolking de honger op de wereld niet direct verklaart. Wij rekende toen dat het heel vreemd is dat we met het huidige landbouwareaal niet genoeg voedsel kunnen produceren. Opfrissertje nodig? Klik dan hier. We kwamen er ook achter dat verspilling door het weggooien van eetbare producten ook niet de oorzaak is, maar dat er kennelijk structureel minder eten wordt geleverd aan de consument dan zou kunnen. De meest opvallende reactie was de vraag van jullie wat we zelf kunnen doen om honger op te lossen. Dat is een hele sterke vraag en die verdient dan ook een sterk antwoord. We hebben ons best gedaan om in ieder geval een gedeelte van die vraag te beantwoorden hier in dit artikel.

Drie grote problemen

Op dit moment zijn er een aantal grote problemen in de wereld, waaronder:


  1. Ecologisch: biodiversiteit en biomassa dalen schrikbarend snel; https://www.pnas.org/content/115/25/6506

  2. Sociaal-Economisch: verschil tussen arm en rijk is groter dan ooit, er is nog steeds oorlog, honger en onderdrukking; [https://www.globalhungerindex.org/trends.html , https://ourworldindata.org/income-inequality ]

  3. Klimaat: de uitstoot van broeikasgassen is sinds het Kyoto protocol met meer dan 50% gestegen.

Wat kan ik doen? En waarom het goed is je dat af te vragen!

De kracht van de vraag zit hem erin dat de schuld van het probleem niet bij een ander wordt gelegd. Het is schandalig dat grote bedrijven en overheden niet zijn opgestaan om dit probleem op te lossen. De rechtszaak van Urgenda, de lobby om van ecocide een misdaad tegen de mensheid te maken, en de zaak van Milieudefensie tegen Shell verdienen lof en steun. Die krijgen ze ook van ons.


Maar boos zijn op een ander draagt niet bij aan een oplossing. We kunnen er niet omheen dat de economische belangen van aandeelhouders worden gediend door het koopgedrag van consumenten. Wij zijn allemaal direct of indirect zowel aandeelhouders, als consumenten.

"Als we de waardevastheid van ons geld eisen om koopkracht te behouden, dan legitimeert dat overheidsbeleid dat gericht is op economische groei."


Staat ons geld bij de ABN, dan wordt het belegd in Shell. Wordt ons pensioen beheerd door ABP, dan wordt het belegd in Shell. Rijden wij een benzine/diesel auto, dan wordt onze belasting besteed aan wegverbreding, en ons benzinegeld gaat direct naar Shell.

"...het wel belangrijk te begrijpen dat veel van ons gedrag niet bewust, maar onbewust gestuurd is."


Als we de waardevastheid van ons geld eisen om koopkracht te behouden, dan legitimeert dat overheidsbeleid dat gericht is op economische groei. Als we goedkoop willen shoppen, dan legitimeert dat beleid gericht op lage productiekosten in de landbouw. De geel gespoten velden, de slavenarbeid, en de ecocide is een direct gevolg van ons koop- en stemgedrag. Het is onze morele plicht ons anders te gedragen, maar hoe dan?


Allereerst is het wel belangrijk te begrijpen dat veel van ons gedrag niet bewust, maar onbewust gestuurd is. Wij mensen denken vaker dat ze dingen om een goede reden doen dan in werkelijkheid het geval is. Mindfulness, een wetenschappelijke opleiding, en toegang tot informatie helpen hierbij, maar het is niet eerlijk om dat zomaar van iedereen in alle gevallen te verwachten. Het is OK als het niet altijd lukt, we doen allemaal ons best.

Een deugdelijk systeem creëren


Laten we nog even terugkomen op het artikel over honger. De menselijke voedselketen is te lang en ondoorzichtig. We weten wel zeker dat er mensen doodgaan van de honger, en we hebben in dat artikel uitgerekend dat er overvloed zou kunnen zijn. Als een systeem honger en overvloed langdurig naast elkaar laat bestaan dan deugt er iets niet aan.


In the doughnut economy is goed beschreven aan welke eisen een systeem dat wel deugt zou moeten voldoen. Honger in tijden van globale overvloed en verspilling is er een voorbeeld van wat er gebeurt als een systeem niet deugt. Om te overleven zullen de regels moeten veranderen, of zullen we ze zo moeten gebruiken dat het systeem wel gaat deugen. Dat laatste kunnen we op individueel niveau nu al doen, en daarom pleiten wij ervoor niet op het eerste te gaan zitten wachten.


Het huidige systeem is de kapitalistische economie van bedrijven. Bedrijven, als ze groot genoeg worden, reageren alleen op financiële feedback. De directeur van Shell heeft weinig te zeggen over wat Shell doet. Shell wordt geregeerd door aandeelhouders en consumenten, en een klein beetje door wetten en subsidies, en vrijwel niet door de directie. Als een olietanker bij Rotterdam de haven in wil varen, dan gaat ze bij Calais al beginnen met remmen. Voor een noodstop is meer dan 8km nodig. Shell bestaat uit onder anderen een heleboel metaforische en echte olietankers, en is dus niet in staat snel van koers te veranderen. Als wij Shell en andere bedrijven echt een noodstop willen laten maken, dan is de invloed via aandelen en afzet essentieel. Het initiatief van Green shareholders change the world is hier mee bezig. Er zijn al een heleboel consumenten en investeerders die hun invloed zo proberen te gebruiken, en er zijn vast ook legio medewerkers van Shell die het hart wel op de juiste plaats hebben.


Doe dus je best om alleen geld te laten stromen naar mensen en bedrijven die deugen. Maar hoe controleer je of het product wat je koopt deugt? Juist, door zoveel mogelijk de hele keten te controleren! Ja op de foto staat een dollar briefje, maar de boodschap is duidelijk toch, more trees for all, put your money where you put your tree! ;)

Wat kun je precies doen om het systeem slimmer en eerlijker te maken?

  1. Neem alleen wat je nodig hebt, niet meer. Mocht je dus nog naar de albert heijn gaan, koop dan niet iets omdat het in de bonus is of 2 voor de prijs van een. Dit is misschien aanlokkelijk, maar denk eerst even goed na of je het nodig hebt.

  2. Eet lokaal voedsel, wat je zelf hebt zien groeien. Zo weet je zeker dat je er een gezond ecosysteem mee voedt. Mocht je inspiratie nodig hebben waar je een lokale boer in jouw omgeving kan vinden neem dan contact met ons op, wij helpen graag met jou deze boeren te zoeken!

  3. Kies vooral dingen die een ander weg wilde gooien en liever niet voor iets nieuws. Er zijn allerlei leuke initiatieven zoals Too good to go om te zorgen dat eten niet onnodig wordt weggegooid en vinted mocht je je garderobe een keertje willen uitbreiden.

  4. Zaai waar je maar kan bomen, struiken en planten die voedsel produceren. Wildpluk is fantastisch, en nog beter als het is van iets wat je zelf veroorzaakt hebt. Kom lekker naar een plantdag toe om samen te zaaien en planten of begin de zaaitrend ;) in Zweden was ploggen (afval oppakken wanneer je aan het joggen was) populair, zullen wij het zennen (rennen en ondertussen zaaien) eens een wereldwijden trend maken ;).

Check je footprint en breng deze onder de 1.0. Zo geef je het goede voorbeeld. Er zijn vele apps die je ook helpen met goede tips om je footprint te reduceren. Denk bijvoorbeeld aan ForGood.

Wat kun je beter niet doen:

  1. Anderen de schuld geven. Dat is al geprobeerd, en het werkt totaal niet.

  2. Vlees eten, en al zeker niet uit de supermarkt. Daarmee subsidieer je vrij direct ecocide, en honger in de derde wereld.

  3. Producten van ver weg eten. Zelfde verhaal, je steunt slavernij, ecocide en dat soort ellende.

  4. De natuur tegenwerken. Bijvoorbeeld de blaadjes allemaal mooi op harken, of grond braak laten liggen.


De meest gedronken dranken zijn thee en koffie (guilty as charged) en het meest verkochte product in de supermarkt is de banaan (ik lust ze nauwelijks). Wat je ver haalt is lekker, zo zegt men, maar goed beschouwd gaat het met de bananen- en koffieproductie helemaal niet zo lekker. Een bananenplukker in Honduras krijgt minder dan $1/u voor haar werk. Vind jij dat lekker? Ikke niet.


Natuurlijk kun je erop letten dat dingen biologisch zijn, en fair trade. Het helpt vast wel iets. Maar wie controleert precies hoe bio het is, en hoe fair. Vertrouwen wij dit oneerlijke systeem die controle nog wel toe? Die labels zijn er al meer dan een generatie, maar ik zie de effecten op de gezondheid van mens en natuur zijn nog heel matig. Het is niet genoeg, er mag meer gebeuren.

Stap voor stap samen verder

Ik ben niet zo’n voorstander van extremisme, en ik vind het fijn om mezelf iets te gunnen waar ik van geniet. Als tien mensen een kwart van hun impact verminderen is dat nuttiger dan wanneer één iemand haar hele impact oplost. Koop eens een klein biologisch stukje vlees van een lokale producent in plaats van een kiloknaller uit de supermarkt. Help een lokale boer met werk op de boerderij, in plaats van de sportschool te bezoeken. Neem meteen wat groente mee. Daag jezelf uit om lekker vegan te koken. Bevalt het, doe dat dan wat vaker. Misschien wordt je wel een vegetariër of veganist. Misschien ga je uiteindelijk wel in een zelfgebreide trui uit je eigen voedselbos oogsten. Maar als dat nog even niet lukt kun je best al wat stappen maken. Hulp nodig? Ideeën? Geef maar een seintje, wij staan achter je.