Kunnen we de mensheid nog redden?

Ons klimaat verandert al sinds het ontstaan van de aarde, soms gestaag over miljoenen jaren, soms snel door bijvoorbeeld een grote aardbeving, meteorietinslag, of een sprong in de evolutie. We leven nu in een tijd waarin de mens de grootste invloed is op het klimaat. Een aantal jaar geleden publiceerde Johann Rockström zijn werk over de grenzen van de planeet. Sindsdien zijn we onverminderd over deze grenzen heen aan het gaan. https://stockholmresilience.org/research/planetary-boundaries.html Een recent gelekt rapport van IPCC, het sterven van enkele miljarden zeedieren langs de Canadese Kust, en de recordtemperaturen in het Noordpoolgebied drukken ons op de niet te negeren feiten: de voorspellingen komen uit. Paniek is een gepaste, maar niet heel nuttige reactie. Kunnen we nog iets doen, of zit er niets anders op dan nog even goed te genieten voor de wal het schip keert?

Even de feiten op een rijtje

Ik pak de rekenmachine er maar eens bij. Niets werkt zo goed tegen paniek als een goede puzzel.


Er zijn heel wat broeikasgassen, maar CO2 is vooral het probleem, aangezien dit broeikasgas niet zo snel uit de atmosfeer verdwijnt. De andere broeikasgassen breken redelijk snel af. Als we nu zouden stoppen met uitstoten van bijvoorbeeld methaan dan zouden de methaan gassen binnen een paar jaar op uit de atmosfeer zijn. Nu Stoppen met het uitstoten van CO2 is niet voldoende om de zaak op tijd te redden (voor zover dat nog kan).


Sinds het begin van de industriële revolutie is de concentratie van CO2 grofweg gestegen met 48%. Van 280 naar 415 ppm (Parts per Million). Oftewel 0.415 % (Volume).

Er zijn nog mensen die die metingen, of de mens als oorzaak in twijfel trekken, maar dat is ergens best vreemd, gegeven de enorme stapel bewijs. Ontkennen van het klimaatprobleem is erg populair, zo populair zelfs dat de eerste zoekresultaten je op het verkeerde been zullen zetten. Helaas, want het gaat niet zo best met moeder aarde.


Om de CO2 concentratie terug te krijgen op een gezond niveau zullen we die koolstof weer uit de atmosfeer moeten halen. Kan dat eigenlijk?


Er zit een slordige 3Tt (drie teraton) CO2 in de atmosfeer op het moment (415ppm). Als we daar ongeveer 1Tt van omzetten in gebonden koolstof dan zijn we er (280ppm). Het is wel grappig om hierbij te bedenken dat de mens ongeveer 2.4 Tt CO2 heeft uitgestoten sinds 1850. Moeder aarde heeft dus al meer dan de helft daarvan voor ons opgevangen. Maar hóe halen we de rest van de overtollige CO2 weer uit de lucht?


Er zijn een aantal technische methoden om koolstof te binden, maar die kosten allemaal een hoop energie, en juist doordat we energie te kort komen (of teveel gebruiken) is het probleem ontstaan. Nog meer gebruiken om het probleem op te lossen lijkt niet de meest slimme strategie. Er is één methode die geen door mensen opgewekte energie kost, namelijk fotosynthese. De Belangrijkste Reden om voedselbossen gaaf te vinden is dat voedselbossen in plaats van fossiele brandstof, fotosynthese gebruiken om voedsel te produceren, en daarbij als middel ook nog eens een heleboel koolstof in het bos opslaan (Hoeveel koolstof kan een voedselbos in Nederland opslaan).


Maar hoeveel heb je nou nodig om echt een deuk in dat enorme pak boter te fotosynthetiseren?


Gezond meerjarig grasland (zoals een prairie, en dus niet zoals een weiland die je bij een typische melkveehouder ziet) kan 45g per vierkante meter per jaar koolstof opslaan (450kg per hectare per jaar dus). Een bos produceert meer dan 2 ton hout per jaar per hectare, maar daarvan wordt een groot deel vrij snel weer verteerd en komt dus weer als CO2 vrij. Laten we aannemen dat het mogelijk is om per hectare ongeveer één ton CO2 per jaar op te zuigen en langdurig vast te houden in de vorm van bodemkoolstof of hardhout.


Ok, er is 1Tt ofwel 1Eg (exagram) ofwel 10^15 kg teveel CO2 in de lucht. Dat zijn zoveel nullen dat het moeilijk te volgen is. Maar geen nood, op de wereld is ongeveer 1 hectare landbouwgrond per persoon. Dus als we per persoon rekenen, dan kunnen wij normale mensen ook weer meedoen. Per persoon is er ongeveer 200 ton teveel CO2 in de lucht. Dat moet je op je ene hectare zien op te lossen. Met 1 ton per jaar ben je dan dus 200 jaar bezig. En dat is aannemende dat je verder helemaal niks meer uitstoot. Als je nog wat staal wilt gebruiken, of benzine, dan moet ook dat gecompenseerd worden. En als je ook nog wat wilt eten dan gaat dat ook weer van je hectare af. En dan duurt het dus geen 200 jaar, maar misschien wel 500, of 1000. Wanhoop niet, maar laat het vooral een beetje op je inwerken.


Nu is het zo dat we door klimaatverandering ook nog eens bestaande koolstofopslag in bijvoorbeeld permafrost en moerassen losmaken. Het is dus nóg iets minder gunstig. Alle extra CO2 die vrijkomt door natuurlijke processen die van de wap raken moet ook nog weer de bodem in. Ook dat nog? Ja, ook dat nog.


Dat klinkt als een bijna onmogelijke opgave, en dat is het misschien ook. We zullen het niet mooier maken dan het is. Het is niet alarmistisch te stellen dat terug naar de oude situatie een onrealistisch scenario is geworden.


Maar de handen ten hemel heffen en niets doen is ook niet helpend, dus wat kun je met die ene hectare wel bereiken?


Er is ook goed nieuws. Een rijk en biodivers ecosysteem heeft de grootste kans op overleven bij een andere samenstelling van de atmosfeer. En in een rijk en biodivers globaal ecosysteem zijn veel plekken te vinden die best aangenaam zijn voor de mens en dier. Ook met een heel ander klimaat. Laten we juist ook daarom die plekken beschermen en zoveel mogelijk uitbreiden!

Er gaat heel veel veranderen

Er komt een tijd aan van grote volksverhuizingen, hongersnood, en verlies van veel mooie dingen die we als vanzelfsprekend hebben gezien zolang we ons herinneren. Maar dat doet niets af aan wat ons te doen staat: moeder natuur helpen zodat ze ons, en de andere bewoners van deze prachtige biosfeer kan blijven helpen!


We hebben geen tijd te verliezen. We hebben de natuur harder nodig dan ooit. Het is de hoogste tijd om zoveel mogelijk planten te zaaien en het liefst planten die voedsel bieden aan mens en dier. Daarom zeggen wij: overal voedselbos! Help jij mee? Begin met stenen uit je tuin te halen en daar planten neer te zetten of je balkon vol te zetten en hangen met lekkere planten.


Je kunt ook helpen door bijvoorbeeld andere projecten te steunen. Wij zijn nu bezig met een project op het Engelermeer in Den Bosch, maar de gemeente heeft plotseling haar keutel ingetrokken. Daardoor kan het voedselbos wat we wilden aanleggen misschien niet meer aangelegd worden. Help jij mee de gemeente op andere gedachten te brengen teken dan de petitie. Wil jij graag een voedselbos aanleggen en heb je wat hulp nodig neem dan contact op door een mailtje te sturen naar info@voedselboskabouters.nl


Onze missie is om een symbiose te creëren tussen mens, natuur en voedsel, dus hoe meer voedselbossen en mensen die er lekker uit eten hoe beter! :) Samen sterker!