Mycorrhiza's, het ondergrondse netwerk van een voedselbos

Schimmels zijn er in alle soorten en maten aanwezig in het voedselbos. Je hebt schimmels die dood hout afbreken, schimmels die parasiteren op levende bomen maar misschien is een van de belangrijkste groep schimmels voor een (voedsel)bos wel de groep schimmels die samenwerken met plantenwortels. De schimmels die samenwerken met planten wortels noemen we Mycorrhiza schimmels. In dit artikel zullen we eens dieper op deze groep schimmels in gaan en hoe ze gebruikt kunnen worden in het voedselbos.

Een ondergronds netwerk

Mycorrhiza betekend letterlijk vertaald ‘schimmelwortel’ en dat is niet zo gek. Mycorrhiza schimmels functioneerde namelijk als de wortels van de eerste planten die op het land kwamen. Tot op de dag van vandaag zijn nog vele planten afhankelijk van de samenwerking met mycorrhiza schimmels. Deze mycorrhiza schimmels groeien bij de wortels van bijna alle planten ter wereld. De schimmeldraden zitten vast aan de wortels en functioneren als het ware als een verlenging van de wortels van de plant. De schimmel gaat namelijk opzoek naar voedingsstoffen en water die hij bij de planten wortels omruilt voor suikers die de plant heeft geproduceerd door middel van fotosynthese.

Desbetreffende schimmel ruilt niet alleen voeding en water met één plant, integendeel deze schimmels vormen een gigantisch ondergronds netwerk waardoor er een soort ondergrondse markt ontstaat van voedingsstoffen en water.

Het voordeel van mycorrhiza’s

Naast dat mycorrhiza’s de planten helpen met het verkrijgen van nutriënten hebben ze nog meer functies. Door dit ondergrondse schimmel netwerk van mycorrhiza’s kunnen bomen schijnbaar zelfs signaaltjes naar elkaar sturen als een soort van natuurlijke ondergrondse whatsapp.

Verder zijn er bijvoorbeeld ook mycorrhiza’s die specifiek als functie hebben om planten uit de familie van de heide (Bosbessen, Blauwebessen en Veenbessen bijvoorbeeld) helpen om te groeien op bodems waar de pH erg laag is. Verder helpen mycorrhiza’s ook vaak tegen de infectie van ziekteverwekkers.

Als laatste zijn er ook nog mycorrhiza’s in de stam (=een grote groep vergelijkbare soorten) van de Glomeromycota. Deze mycorrhiza’s heten de Arbusculaire mycorrhiza’s (afgekort tot AM vanaf nu). De AM in de stam Glomeromycota komen voor in pioniers situatie zoals net verstoorde bodem en maken allemaal een eiwit genaamd Glomaline aan. Glomaline is erg belangrijk omdat Glomaline kleine deeltjes bodem aan elkaar plakt als het ware. Hierdoor ontstaan er, in plaats van kleine deeltjes, veel meer grotere deeltjes. Dit zorgt er voor dat de bodem poreuzer blijft en daardoor geschikter is voor ander bodemleven om zicht te vestigen. De AM hebben dus enorme potentie om te helpen bij de aanplant van voedselbossen. Ze verbeteren de bodem significant en helpen de planten tegen bijvoorbeeld droogte. Maar hoe zouden we mycorrhiza’s kunnen gebruiken en hoe zit het met de eetbare mycorrhiza’s?

Eekhoornjesbrood

Parelamaniet

Cantharel

De toepassing

Om mycorrhiza’s te groeien heb je vooral de juiste planten nodig waarmee de mycorrhiza’s een relatie aan kunnen gaan. Vooral als je eetbare mycorrhiza’s wil kweken voor paddenstoel productie is het erg belangrijk dat de juiste bomen worden gebruikt en dat de bodem geschikt is. Gelukkig zijn er erg veel verschillende lekkere eetbare mycorrhiza’s dus er is vaak altijd wel één soort te vinden voor iedere situatie. Voor meer informatie over specifieke soorten kun je hieronder alvast naar een uitleg over de Parelamaniet kijken.

Eetbare mycorrhiza’s zijn een van de meest lastige paddenstoelen om te kweken, maar omdat voedselbossen zo’n buitenkans bieden om mycorrhiza’s te groeien denken wij dat het zeker geprobeerd moet gaan worden. Er zijn vele succesvolle manieren om mycorrhiza’s te kweken en als die ook succesvol blijken in voedselbossen zal dit erg goed zijn voor de voedselbossen.


Eetbare paddenstoelen van mycorrhiza’s zijn namelijk een super uniek product ze worden vaak nog niet op grote schaal gekweekt en worden alleen nog maar geplukt in het wild. Eekhoorntjesbrood, Cantharellen en ook truffels zijn daarnaast niet de goedkoopste paddenstoelen en zijn enorm lekker. Deze twee aspecten zorgen ervoor dat ze een goede hoogwaardige aanvulling zijn op de oogst. Om eetbare mycorrhiza’s te kweken kunnen er besmette zaailingen worden geplant of kunnen bestaande bomen worden besmet met de juiste schimmels.

Naast de eetbare soorten kunnen we ook AM mycorrhiza’s inzetten om te helpen bij de aanplant. Hiervoor kunnen we de mycorrhiza’s in de plant gaten alvast kweken samen met tropische grassen. Deze tropische grassen sterven af in de winter en wat dan overblijft is een dood wortelstelsel dat helemaal vol zit met AM sporen. Als hierna andere planten op deze plekken worden geplant zullen de vele AM sporen in de bodem helpen bij het kick starten van het bodemleven.


Er zijn dus heel veel manieren waarop we schimmels in het voedselbos kunnen inzetten en mycorrhiza’s met hun ondergrondse netwerken spelen daar een grote rol in. Voor een consult over het gebruik van schimmels en mycorrhiza’s kunt u terecht bij de voedselboskabouters.

Inoculant van Eekhoorntjes onder de microscoop (1000x)

Het inoculeren van een beuken zaailing met Eekhoorntjesbrood